Vikan í bláa hagkerfinu: Betri mælingar, breyttir markaðir.

Vikuyfirlit Bláa hagkerfisins · 31. ágúst–6. september 2026

Hvernig mælum við haf sem tekur stöðugum breytingum? Fréttir vikunnar sýna framfarir í samþættingu hafmælinga og nýrrar tækni, en minna jafnframt á að traustar ákvarðanir byggjast á gagnagæðum. Á sama tíma breytir vaxandi framboð eldisþorsks samkeppninni á ferskfiskmarkaði.

Úthafsrækjan mælist í sögulegu lágmarki

Hafrannsóknastofnun leggur til að afli úthafsrækju verði að hámarki 3.246 tonn á hvoru fiskveiðiárinu 2026/2027 og 2027/2028. Það er um 28% lækkun frá fyrri ráðgjöf, sem var 4.537 tonn.

Stofnvísitalan hefur lækkað jafnt og þétt eftir 2018 og mælist nú sú lægsta frá upphafi. Afli á sóknareiningu er einnig nálægt lágmarki. Stofnunin bendir jafnframt á háa þorskvísitölu frá 2014. Það eitt staðfestir þó ekki hversu stóran þátt afrán þorsks á í þróun rækjustofnsins.

Fyrir greinina felur ráðgjöfin í sér minna veiðisvigrúm, en niðurstöðurnar vekja einnig spurningar um samspil tegunda og breytingar á vistkerfinu. Hafrannsóknastofnun, 31. ágúst

Gervitungl og rannsóknaskip fylgja iðum við Grænland

Alþjóðlegt rannsóknateymi um borð í Þórunni Þórðardóttur hefur notað mælingar SWOT-gervitunglsins til að skipuleggja rannsóknir á iðum í Austur-Grænlandsstraumnum við 71°N.

Mæld voru meðal annars straumhraði, hiti, selta og súrefni. Tvö kafandi svifdufl voru tekin um borð eftir tveggja mánaða mælingar og fjórum rekduflum komið fyrir til áframhaldandi vöktunar.

Úrvinnslan á að bæta lýsingu haflíkana á straumum, iðum og blöndun sjávar. Verkefnið sýnir hvernig mismunandi mælitæki geta unnið saman við að fylgja fyrirbærum sem eru bæði hreyfanleg og skammlíf. Hafrannsóknastofnun, 4. september

Ný mælitækni þarf samanburð við eldri aðferðir

NOAA og alþjóðlegir samstarfsaðilar hafa kynnt ramma um þróun fiskirannsókna þar sem sjálfvirk för, myndavélar, hljóðmælingar og umhverfiserfðaefni, eDNA, bætast við hefðbundna sýnatöku.

Megináherslan er á samhliða prófanir og kvörðun. Ný mælitæki þurfa að vera borin saman við eldri aðferðir svo hægt sé að tengja niðurstöðurnar við langar rannsóknaraðir og taka tillit til ólíkrar næmni skynjara og veiðanleika.

Þetta er mikilvæg áminning fyrir þróun gervigreindar í sjávarútvegi: fleiri gögn eru verðmæt þegar við vitum hvað þau mæla og hvernig þau tengjast þeim gögnum sem fyrir eru. NOAA Fisheries, 3. september

NOAA leiðréttir sögulegt aflamat aftur til 1981

NOAA birti í ágúst endurreiknað mat á sókn og afla í bandarískum frístundaveiðum aftur til ársins 1981. Rannsóknir höfðu sýnt að röð spurninga í könnun stuðlaði að ofmati á fjölda veiðiferða.

Endurbætt könnun og ritrýnt kvörðunarlíkan leiða almennt til lægra heildaraflamats og minni skekkjumarka, þótt langtímaþróunin haldist að mestu svipuð. Áhrifin eru mismikil eftir tegundum, svæðum og árstíma.

Leiðréttingin breytir ekki sjálfkrafa aflaheimildum. Gögnin verða tekin inn í stofnmöt og niðurstöður þeirra lagðar til grundvallar frekari ráðgjöf. NOAA Fisheries, uppfært 31. ágúst

Eldisþorskur nær 72% af útflutningsverðmæti fersks þorsks í Noregi

Eldisþorskur myndaði 72% af útflutningsverðmæti fersks þorsks frá Noregi í ágúst. Útflutningsmagn hans jókst um 69% milli ára, í 1.388 tonn, á meðan útflutningur fersks villts þorsks minnkaði um 45%, í 546 tonn.

Þessar tölur eiga við ferskan þorsk, ekki allan þorskútflutning Norðmanna. Norges sjømatråd bendir einnig á að meira af ferskum villtum þorski virðist hafa farið til vinnslu innanlands.

Að okkar mati er þetta þróun sem íslenskir ferskfiskframleiðendur þurfa að fylgjast náið með. Samkeppnin snýst ekki aðeins um verð heldur einnig afhendingaröryggi, gæði og hæfni til að mæta þörfum kaupenda. Norges sjømatråd, septemberuppgjör fyrir ágúst

Sjónarhorn Bláa hagkerfisins

Að mati Bláa hagkerfisins er sameiginlegi lærdómur vikunnar skýr: við þurfum að tengja betur saman mælingar á fiskum, umhverfi þeirra og starfsemi flotans.

Markmið okkar með CATCH er að gera slík gögn gagnleg við ákvarðanatöku. Aflaspár og greining á dreifingu fisks geta stutt skipulag veiða, en eru ekki það sama og mat á heildarlífmassa stofns. Þessi greinarmunur þarf alltaf að vera skýr.

Ný tækni á að sæta sömu kröfum um sannprófun og gagnsæi og eldri aðferðir. Eldri aðferðir þurfa jafnframt að vera opnar fyrir leiðréttingum þegar betri gögn koma fram.

Traust byggist ekki á því að tölur breytist aldrei. Það byggist á því að hægt sé að útskýra hvers vegna þær breytast.